1. Giới hạn giờ làm pháp định (28 giờ/tuần)
Điều kiện tiên quyết đối với mọi du học sinh khi muốn đi làm thêm là phải sở hữu "Giấy phép hoạt động ngoài tư cách lưu trú" (Shikakugai Katsudo Kyoka). Theo Luật Kiểm soát Di trú Nhật Bản, du học sinh chỉ được phép làm việc tối đa 28 giờ mỗi tuần trong kỳ học bình thường. Quy định này áp dụng tổng lực cho tất cả các công việc bạn làm. Nếu bạn làm 2 hoặc 3 công việc cùng lúc, tổng số giờ của tất cả các công việc cộng lại tuyệt đối không được vượt quá 28 giờ. Trong các kỳ nghỉ dài hạn chính thức của trường (nghỉ hè, nghỉ đông), giới hạn được nới rộng lên đến 8 giờ/ngày và tối đa 40 giờ/tuần. Việc làm quá giờ (Overwork) bị kiểm soát nghiêm ngặt qua hệ thống My Number và sẽ dẫn đến hậu quả nghiêm trọng: không được gia hạn visa, bị trục xuất về nước.
2. Ngành nghề bị cấm hoàn toàn
Người có visa du học tuyệt đối không được phép làm việc trong ngành kinh doanh dịch vụ ảnh hưởng đến thuần phong mỹ tục và đạo đức xã hội (gọi chung là Fuzoku Eigyo). Các công việc bị cấm bao gồm: phục vụ hoặc làm việc tại các quán bar, vũ trường, câu lạc bộ đêm (Host/Hostess club), tiệm massage kích dục, và các cơ sở kinh doanh trò chơi có thưởng như tiệm Pachinko, tiệm Game Center, hoặc khách sạn tình yêu (Love Hotel). Lưu ý, lệnh cấm này áp dụng cho cả những công việc gián tiếp không tiếp xúc khách hàng như: rửa bát trong nhà bếp của quán bar, dọn dẹp phòng tại Love Hotel, phát tờ rơi cho tiệm Pachinko. Nếu bị phát hiện, bạn sẽ bị xử lý trục xuất ngay lập tức.
3. Thuế và Nghĩa vụ Khai báo
Thu nhập từ việc làm thêm tại Nhật phải chịu Thuế thu nhập cá nhân (Shotoku-zei) và Thuế cư trú (Jumin-zei). Thông thường, chủ lao động sẽ tự động khấu trừ thuế thu nhập trực tiếp từ lương hằng tháng (gensen-choshu). Bạn cần chú ý đến cột mốc 1,03 triệu Yên/năm. Nếu tổng thu nhập dưới mức này, bạn sẽ được miễn thuế thu nhập cá nhân. Khi bắt đầu nhận việc, các công ty chính thống sẽ yêu cầu bạn cung cấp thẻ My Number. Hệ thống này kết nối trực tiếp thu nhập cá nhân với cơ sở dữ liệu của Cơ quan Thuế và Cục Di trú, do đó mọi hành vi nhận lương bằng tiền mặt để né thuế hoặc giấu số giờ làm đều sẽ bị phát hiện trực tiếp qua hệ thống số.
4. Văn hóa công sở và Nguyên tắc giao tiếp
Người Nhật coi trọng thái độ làm việc và kỷ luật. Quy tắc tối thượng đầu tiên là đúng giờ (Time Management). Bạn phải có mặt tại nơi làm việc, thay trang phục và sẵn sàng vào vị trí làm việc trước giờ quy định từ 10 đến 15 phút. Quy tắc thứ hai là áp dụng triệt để nguyên tắc Ho-Ren-So (Hokoku: Báo cáo, Renraku: Liên lạc, Sodan: Thảo luận). Khi xảy ra bất kỳ sự cố nào (làm vỡ đĩa, xếp nhầm hàng), phải báo cáo ngay lập tức cho quản lý (Tencho). Khi bị ốm đột xuất, phải gọi điện thoại trực tiếp càng sớm càng tốt, tuyệt đối không nhắn tin qua ứng dụng rồi tự ý nghỉ (gọi là tự ý nghỉ - Thỏ trốn), hành vi này sẽ khiến bạn bị sa thải lập tức.
5. Quyền lợi hợp pháp của Người lao động
Du học sinh hoàn toàn có đầy đủ quyền lợi hợp pháp được bảo vệ bởi Luật Tiêu chuẩn Lao động Nhật Bản (Rodo Kijun-ho). Bạn phải được trả mức lương không thấp hơn Mức lương tối thiểu (Minshuku Chingin) của tỉnh thành đó. Bạn có quyền nhận phụ cấp làm thêm giờ nếu làm quá 8 giờ/ngày và phụ cấp làm đêm (tăng thêm 25%) từ 22h đêm đến 5h sáng hôm sau. Khi đi làm, hãy yêu cầu ký Hợp đồng lao động bằng văn bản (Rodo Keiyakusho). Nếu gặp phải tình huống bị quỵt lương, bạo lực ngôn từ, hãy thu thập bằng chứng và đến trực tiếp Cục Giám sát Tiêu chuẩn Lao động địa phương (Rodo Kijunkoku) để khiếu nại để được bảo vệ quyền lợi.
KẾT LUẬN
Hãy luôn cân bằng thông minh giữa thời gian làm việc và việc học tập tại trường để không đánh mất mục tiêu cốt lõi của mình tại Nhật Bản.