1. Tổng quan hệ thống giao thông công cộng
Giao thông công cộng tại Nhật Bản được coi là mạng lưới phức tạp và chuẩn xác nhất trên thế giới. Đối với khách du lịch tự túc, việc hiểu cách vận hành của hệ thống tàu điện, tàu cao tốc (Shinkansen) và xe buýt là chìa khóa quyết định sự thành bại của chuyến đi. Hãy luôn chuẩn bị sẵn cho mình một tấm thẻ IC có nạp tiền sẵn như Suica hoặc Pasmo khi di chuyển tại vùng Kanto (Tokyo), hoặc thẻ Icoca tại vùng Kansai (Osaka, Kyoto). Bên cạnh thẻ IC dùng cho các chặng ngắn, các loại thẻ thông hành không giới hạn như JR Pass (Japan Rail Pass) là công cụ đắc lực nếu lịch trình của bạn di chuyển liên tỉnh bằng tàu Shinkansen. Hãy lưu ý check kỹ giá vé và tần suất chuyến đi của mình vì từ sau đợt tăng giá lớn, JR Pass chỉ thực sự kinh tế khi bạn di chuyển liên tục với lộ trình dài trong thời gian ngắn. Đối với việc di chuyển nội đô Tokyo, các gói Tokyo Subway Ticket (loại 24h, 48h hoặc 72h) sẽ kinh tế hơn rất nhiều.
2. Quy tắc ứng xử và Văn hóa bản địa
Nhật Bản là quốc gia coi trọng các quy tắc ứng xử nơi công cộng. Khi bước lên tàu điện, quy tắc đầu tiên là giữ không gian yên lặng tối đa. Hãy chuyển điện thoại sang chế độ rung, tuyệt đối không gọi điện thoại và hạn chế nói chuyện lớn tiếng làm ảnh hưởng đến người xung quanh. Thêm vào đó, việc ăn uống trên tàu điện thường nhật bị coi là thiếu lịch sự, ngoại trừ khi bạn đang ngồi trên các chuyến tàu đường dài như Shinkansen hoặc tàu Express có bàn ăn riêng. Một điểm đặc biệt khác khiến khách du lịch bất ngờ là sự vắng bóng của các thùng rác công cộng trên đường phố Nhật Bản. Do các quy định nghiêm ngặt về an ninh và phân loại rác thải, bạn được kỳ vọng sẽ tự giữ lại rác của mình và mang về khách sạn để vứt. Khi mua đồ ăn tại các quầy hàng phố (Yatai) hoặc cửa hàng tiện lợi, hãy đứng ăn ngay tại khu vực quy định của quán thay vì vừa đi bộ vừa ăn, vì hành vi này rất dễ làm vấy bẩn lên trang phục của những người bộ hành khác.
3. Văn hóa tắm Onsen và Quy tắc chung
Trải nghiệm tắm suối nước nóng (Onsen) hoặc nhà tắm công cộng (Sento) là một trong những nét văn hóa thư giãn đặc trưng nhất tại Nhật Bản. Tuy nhiên, khu vực này có những quy tắc bất di bất dịch. Đầu tiên, bạn phải cởi bỏ hoàn toàn mọi trang phục, kể cả đồ bơi, tại phòng thay đồ trước khi bước vào khu vực tắm. Việc mặc đồ bơi xuống bồn tắm chung bị coi là vi phạm quy định vệ sinh nghiêm ngặt của các cơ sở này. Trước khi ngâm mình vào bồn nước nóng chung, bạn bắt buộc phải ngồi tại các vòi nước riêng ở khu vực xung quanh để gội đầu và tắm rửa thật sạch sẽ bằng xà phòng. Hãy dội sạch bọt trước khi bước xuống bồn ngâm. Một lưu ý nhỏ nhưng quan trọng là chiếc khăn nhỏ được phát kèm không được phép nhúng xuống nước; bạn có thể quấn trên đầu hoặc đặt trên thành bồn. Đối với những khách du lịch có hình xăm lớn, hãy chủ động tìm kiếm các cơ sở "Tattoo-friendly" hoặc thuê phòng tắm riêng (Kashikiri) vì nhiều nơi vẫn từ chối người có hình xăm do yếu tố lịch sử.
4. Tối ưu hóa chi phí ăn uống và Mua sắm
Ẩm thực Nhật Bản vô cùng phong phú nhưng chi phí có thể tăng cao nếu bạn luôn ghé vào các nhà hàng trung tâm. Để tối ưu ngân sách, hãy tận dụng các chuỗi nhà hàng thức ăn nhanh kiểu Nhật như Yoshinoya, Matsuya hoặc Sukiya chuyên phục vụ cơm bò (Gyudon) với mức giá rất bình dân. Vào buổi trưa, các nhà hàng thường cung cấp các suất ăn trưa (Teishoku) với giá chỉ bằng một nửa so với thực đơn buổi tối nhưng chất lượng và số lượng vẫn tương đương. Một mẹo săn đồ ăn giá hời khác mà du học sinh và khách tự túc rỉ tai nhau là ghé thăm khu thực phẩm tại tầng hầm của các trung tâm thương mại lớn (gọi là Depachika) hoặc các siêu thị địa phương sau 20h tối. Đây là thời điểm các hộp cơm bento, sushi và đồ chiên được dán mác giảm giá từ 20% đến 50%. Đối với mua sắm quà lưu niệm, các chuỗi cửa hàng đồng giá 100 Yên như Daiso, Seria hoặc chuỗi siêu thị giảm giá khổng lồ Don Quijote là thiên đường để bạn lựa chọn sản phẩm chất lượng với chi phí tối thiểu.
Mẹo nhỏ: Hãy mang theo hộ chiếu gốc để được hoàn thuế tiêu thụ 10% (Tax-Free) trực tiếp tại các cửa hàng có logo cho phép khi mua hóa đơn trên ¥5,000.
5. Xử lý các tình huống khẩn cấp
Nhật Bản là một vùng đất thường xuyên chịu ảnh hưởng của thiên tai như động đất. Khi xảy ra chấn động lúc đang ở trong nhà, điều đầu tiên là giữ bình tĩnh, tìm vị trí ẩn nấp an toàn dưới gầm bàn vững chắc và bảo vệ phần đầu khỏi các vật thể rơi vỡ. Hãy đợi cho đến khi các rung chấn dừng lại hoàn toàn rồi mới di chuyển theo lối thoát hiểm. Tuyệt đối không sử dụng thang máy trong và ngay sau khi động đất xảy ra. Nếu bạn vô tình làm rơi ví, hộ chiếu hoặc các vật dụng cá nhân quan trọng trên đường phố hoặc ga tàu, hãy lập tức tìm đến đồn cảnh sát nhỏ ở góc phố (gọi là Koban). Tỷ lệ tìm lại đồ thất lạc tại Nhật Bản là cực kỳ cao nhờ tính trung thực của người dân bản địa. Đối với các vấn đề sức khỏe đột xuất, hãy gọi số 119 để yêu cầu xe cứu thương hoặc liên hệ hotline hỗ trợ du lịch của Cơ quan Du lịch Nhật Bản (JNTO) để được tư vấn bằng ngôn ngữ của bạn.